Theo ghi nhận của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường hàng hóa tiếp tục diễn biến phân hóa trong phiên giao dịch ngày 1/9, khi nhóm năng lượng tăng mạnh trong khi kim loại quý chịu áp lực giảm. Đóng cửa, chỉ số MXV-Index tăng 1,05% lên 2.981 điểm, đánh dấu phiên tăng thứ 6 liên tiếp.

Giá dầu tăng mạnh khi rủi ro nguồn cung qua Hormuz trở lại

Trên thị trường năng lượng, giá dầu tăng mạnh trong phiên hôm qua khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang trở lại, làm gia tăng lo ngại về khả năng gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz. Khép phiên, giá dầu thô Brent và WTI đều ghi nhận mức tăng mạnh trên 4,5%, đóng cửa lần lượt tại mức 94,65 USD/thùng và 90,22 USD/thùng. Đây là mức đóng cửa cao nhất của hai mặt hàng dầu thô kể từ tuần cuối tháng 7.

Đà tăng của giá dầu diễn ra sau khi các cuộc tấn công mới giữa Mỹ và Iran làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động vận chuyển qua Hormuz. Số tàu chở hàng hóa được ghi nhận qua dữ liệu AIS chỉ còn khoảng 5 tàu/ngày trong cuối tuần, giảm so với 14 tàu vào ngày thứ Sáu (28/8). Tuy nhiên, số liệu AIS có thể chưa phản ánh đầy đủ lượng tàu thực tế do một số tàu có thể tắt tín hiệu.

Rủi ro vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz cũng được chú ý sau vụ hai tàu chở dầu của Saudi Arabia bị tấn công khi đang rời eo biển này ngày 31/8. Mỗi tàu được cho là đang chở khoảng 2 triệu thùng dầu, trong khi hiện chưa xác định được bên đứng sau vụ tấn công. Những diễn biến này làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu có thể được đưa ra thị trường, đồng thời đẩy phần bù rủi ro trên giá dầu lên cao.

Theo dữ liệu thị trường, 29 tàu của Iran với tổng lượng dầu khoảng 36,1 triệu thùng đang bị mắc kẹt. Trong khi đó, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 1,7 triệu thùng dầu Nga/ngày trong tháng 8, trong khi lượng dầu Nga nhập khẩu của Ấn Độ giảm từ 2,8 triệu xuống 2,08 triệu thùng/ngày. Diễn biến này làm thay đổi cạnh tranh giữa các khách hàng châu Á đối với nguồn dầu Nga trong bối cảnh nguồn cung từ khu vực Trung Đông chịu thêm rủi ro vận chuyển.

Lượng dầu Iran được nạp để xuất khẩu cũng giảm mạnh, từ khoảng 2 triệu thùng/ngày trong tháng 3 xuống còn 220.000-255.000 thùng/ngày trong tháng 8. Trong khi đó, Nga dự báo sản lượng dầu năm 2026 ở mức 494,2 triệu tấn, tương đương khoảng 9,88 triệu thùng/ngày, thấp nhất kể từ năm 2009. Nga đồng thời tiếp tục hạ dự báo sản lượng dầu trong giai đoạn 2026-2029. Diễn biến này làm gia tăng lo ngại về triển vọng nguồn cung dầu toàn cầu và tiếp tục hỗ trợ giá dầu.

Chỉ số CBOE Crude Oil ETF Volatility Index (OVX) cũng tăng trở lại lên 49 điểm trong ngày 1/9, phản ánh mức độ biến động kỳ vọng trên thị trường dầu gia tăng trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, rủi ro đối với tàu chở dầu và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.

Vàng, bạc chịu áp lực trước đà tăng của lợi suất trái phiếu toàn cầu

Trái ngược với xu hướng của nhóm năng lượng, khép lại phiên giao dịch hôm qua, nhóm kim loại quý tiếp tục giảm sang phiên thứ 3 liên tiếp trước áp lực từ đà tăng của lợi suất trái phiếu toàn cầu. 

Theo đó, nợ công Mỹ vượt mốc 40.000 tỷ USD, trong khi Bộ Tài chính Mỹ có động thái can thiệp vào thị trường trái phiếu và Chủ tịch Fed Kevin Warsh đưa ra quan điểm cứng rắn về lạm phát, khiến thị trường gia tăng kỳ vọng lãi suất và gây sức ép lên trái phiếu. Hệ quả là chỉ số theo dõi lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu của Bloomberg đã tăng phiên thứ 4 liên tiếp, chạm ngưỡng 3,72% - mức cao nhất kể từ giữa năm 2008.

Đà tăng của lợi suất diễn ra trên diện rộng tại các thị trường lớn. Hôm qua (1/9), lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng tới 6 điểm cơ bản, lên 3%, mức cao nhất kể từ năm 1996. Đáng chú ý, cùng thời điểm năm 2025, lợi suất của loại trái phiếu này chỉ bằng một nửa hiện nay. Tại Anh, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất kể từ năm 1998, trong khi lợi suất kỳ hạn 10 năm của Australia cũng đạt mức cao nhất kể từ năm 2011. Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm quay trở lại vùng đỉnh từng ghi nhận vào tháng 1 năm ngoái.

Đà tăng lợi suất làm chi phí cơ hội nắm giữ các tài sản không sinh lãi tăng lên, qua đó gây sức ép lên thị trường kim loại quý. Giá vàng kỳ hạn mất 2,7%, xuống còn 4.328,6 USD/ounce, trong khi giá bạc giảm 2,4%, về mốc 64,6 USD/ounce.

Tuy nhiên, theo nhận định của MXV, đợt suy yếu này phần lớn chỉ mang tính chất điều chỉnh kỹ thuật do sự dịch chuyển của dòng vốn trong ngắn hạn. Về dài hạn, các yếu tố cơ bản vẫn ủng hộ xu hướng tăng. Quy mô nợ công kỷ lục cùng lợi suất leo thang đang làm gia tăng chi phí vay của Chính phủ Mỹ và kéo mặt bằng lãi suất tham chiếu trên các thị trường tài sản lên cao. Song song đó, rủi ro suy giảm kinh tế và bất ổn địa chính trị sẽ tiếp tục là những yếu tố hỗ trợ nhu cầu trú ẩn tại nhóm kim loại quý.

Cụ thể ở khối tư nhân, lượng vàng nắm giữ tại các quỹ ETF đã chạm mức cao nhất trong 4,25 tháng vào thứ Sáu tuần trước, trong khi lượng bạc nắm giữ tại các quỹ ETF cũng lập đỉnh 5 tháng vào phiên thứ Ba.

Ở khu vực công, lực cầu từ các ngân hàng trung ương tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Điển hình là Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã mua ròng thêm khoảng 19,9 tấn vàng, tương đương 640.000 ounce, trong tháng 7, nâng tổng quy mô dự trữ lên 2.366,4 tấn và đánh dấu tháng thứ 21 liên tiếp mua ròng kim loại quý này. World Gold Council cũng xác nhận PBOC đã mua thêm khoảng 20 tấn vàng trong tháng 7, nâng dự trữ lên 2.366 tấn.

Đối với thị trường bạc, cán cân cung - cầu vật chất tiếp tục thắt chặt. Viện Bạc dự báo mức thâm hụt bạc toàn cầu năm 2026 sẽ nới rộng lên 46,3 triệu ounce, so với mức thiếu hụt 40,3 triệu ounce của năm 2025. Trong khi đó, các nhà sản xuất tấm pin quang điện lớn như LONGi, Jinko và Aiko đang chuyển đổi sang các công nghệ sử dụng đồng thay cho bạc, qua đó có thể làm giảm khoảng 19% nhu cầu bạc của ngành điện mặt trời trong năm nay.

Nguyên nhân khiến tình trạng thiếu hụt vẫn kéo dài là nguồn cung khai thác sơ cấp gần như không tăng, trong khi nhu cầu bạc ở một số lĩnh vực suy giảm. Khoảng 3/4 sản lượng bạc thế giới được khai thác dưới dạng sản phẩm phụ đi kèm các kim loại cơ bản khác, khiến nguồn cung khó tăng nhanh trong ngắn hạn khi giá tăng.

Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV)